Teraz odra ponownie staje się poważnym zagrożeniem. Stany Zjednoczone oficjalnie utraciły status kraju, w którym wyeliminowano jej rodzime rozprzestrzenianie się. Niepokojące informacje napływają również z Europy, w tym z Polski. Eksperci ostrzegają, że spadająca liczba szczepień może doprowadzić do kolejnych ognisk zakażeń. Szczególnie narażone są małe dzieci i osoby niezaszczepione.

Odra przez wiele lat kojarzyła się przede wszystkim z chorobą wieku dziecięcego, którą dzięki powszechnym szczepieniom udało się skutecznie ograniczyć. Najnowsze doniesienia pokazują jednak, że wcześniejsze sukcesy medycyny nie gwarantują trwałego bezpieczeństwa.

17 listopada 2026 roku Panamerykańska Organizacja Zdrowia (PAHO) oficjalnie potwierdziła, że Stany Zjednoczone utraciły status kraju, w którym wyeliminowano endemiczną transmisję odry. Podobną decyzję podjęto wobec Meksyku i Boliwii.

Powodem jest utrzymujące się przez co najmniej 12 miesięcy rozprzestrzenianie wirusa. Eksperci wskazują, że jednym z głównych czynników sprzyjających nawrotowi choroby jest spadek poziomu wyszczepienia społeczeństwa.

Odra wróciła po 26 latach. Niepokojące dane ze Stanów Zjednoczonych

Stany Zjednoczone uzyskały status kraju, w którym wyeliminowano odrę, w 2000 roku. Oznaczało to przerwanie stałego, rodzimego rozprzestrzeniania się wirusa, a nie całkowity brak pojedynczych zakażeń.

Teraz ten sukces został utracony.

Według danych PAHO do 13 listopada 2026 roku w obu Amerykach potwierdzono ponad 58 tys. przypadków odry i 82 zgony. W analogicznym okresie poprzedniego roku liczba zakażeń była kilkukrotnie niższa.

Problemem jest również malejący odsetek zaszczepionych dzieci.

W Stanach Zjednoczonych poziom wyszczepienia dzieci rozpoczynających naukę szkolną przeciw odrze, śwince i różyczce spadł do 92,4 proc.

Tymczasem eksperci wskazują, że w przypadku odry utrzymanie odporności populacyjnej wymaga około 95-procentowego poziomu ochrony dwiema dawkami szczepionki.

Ekspertka ostrzega przed szybkim rozprzestrzenianiem choroby

Prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska z Katedry Wirusologii i Immunologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie wyjaśniła w rozmowie z Polską Agencją Prasową, dlaczego powrót odry jest tak niebezpieczny.

Wirus należy do najbardziej zakaźnych patogenów przenoszonych drogą powietrzną. W sprzyjających warunkach jedna chora osoba może zarazić nawet kilkanaście kolejnych.

Szczególnie groźna jest sytuacja, w której wirus trafia do społeczności z dużą liczbą osób niezaszczepionych.

Wówczas zakażenia mogą rozprzestrzeniać się bardzo szybko, prowadząc do powstawania kolejnych ognisk epidemicznych.

Ekspertka zwraca uwagę, że nawet stosunkowo niewielki spadek poziomu wyszczepienia może mieć poważne konsekwencje.

Niepokojąca sytuacja również w Europie. Problem dotyczy także Polski

Powrót odry nie jest wyłącznie problemem Stanów Zjednoczonych.

W 2024 roku liczba zachorowań w Europie gwałtownie wzrosła. Szczególnie niepokojące jest to, że ponad 40 proc. chorych stanowiły dzieci poniżej piątego roku życia.

Z danych Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób wynika, że zdecydowana większość hospitalizowanych pacjentów była niezaszczepiona lub otrzymała tylko jedną dawkę szczepionki.

Również w Polsce pojawiają się lokalne ogniska zakażeń.

Specjaliści wskazują, że spadek poziomu realizacji szczepień, obserwowany w ostatnich latach, zwiększa ryzyko szerzenia się wirusa.

Szczególne znaczenie ma przyjęcie obu dawek szczepionki MMR. W Polsce pierwszą podaje się dzieciom w 13.–14. miesiącu życia, a drugą w szóstym roku życia.

Odra może prowadzić do groźnych powikłań. Nie chodzi tylko o wysypkę

Wiele osób wciąż uważa odrę za stosunkowo łagodną chorobę dziecięcą. Lekarze podkreślają jednak, że takie przekonanie jest niebezpieczne.

Zakażenie może prowadzić do zapalenia płuc, ucha środkowego, a także poważnych powikłań neurologicznych.

Jednym z najgroźniejszych jest zapalenie mózgu, które występuje u około jednego na tysiąc chorych.

Istnieje również ryzyko rozwoju podostrego stwardniającego zapalenia mózgu (SSPE). To rzadkie, ale śmiertelne powikłanie neurologiczne, które może ujawnić się dopiero kilka lat po przebyciu odry.

Co więcej, wirus potrafi osłabiać pamięć immunologiczną organizmu.

Prof. Szuster-Ciesielska wyjaśnia, że po zakażeniu układ odpornościowy może przez dłuższy czas gorzej radzić sobie z innymi infekcjami. Zjawisko to określa się mianem amnezji immunologicznej.

Pierwsze objawy odry łatwo pomylić z przeziębieniem. Na to trzeba uważać

Początek odry może przypominać zwykłą infekcję dróg oddechowych.

Najczęściej pojawiają się wysoka gorączka, suchy kaszel, katar, zaczerwienienie oczu oraz ogólne osłabienie.

Po pewnym czasie na błonie śluzowej policzków mogą wystąpić charakterystyczne białawe plamki Koplika.

Dopiero później pojawia się wysypka, która zwykle zaczyna się na twarzy i stopniowo obejmuje pozostałe części ciała.

Szczególnie niebezpieczne jest to, że osoba zakażona może przenosić wirusa jeszcze przed wystąpieniem wysypki.

Dlatego w przypadku podejrzenia odry nie należy przychodzić bez uprzedzenia do przychodni. Najlepiej najpierw skontaktować się telefonicznie z lekarzem, aby ograniczyć ryzyko zakażenia innych pacjentów.

Eksperci wskazują najskuteczniejszą ochronę. To ważne także dla dorosłych

Podstawowym sposobem zapobiegania odrze pozostaje szczepienie.

Dwie dawki szczepionki MMR zapewniają bardzo wysoką ochronę przed zachorowaniem, choć żadna szczepionka nie daje stuprocentowej gwarancji.

Osoby dorosłe, które nie pamiętają, czy były szczepione, powinny sprawdzić dokumentację medyczną i skonsultować się z lekarzem.

Ma to szczególne znaczenie przed podróżami do regionów, w których występują ogniska zakażeń.

W przypadku kontaktu z osobą chorą szybka konsultacja medyczna pozwala ocenić, czy możliwe jest zastosowanie profilaktyki poekspozycyjnej.

Powrót odry to poważne ostrzeżenie. Lekarze apelują o czujność

Utrata przez Stany Zjednoczone statusu kraju, w którym wyeliminowano odrę, pokazuje, że nawet wieloletnie sukcesy w walce z chorobami zakaźnymi mogą zostać zaprzepaszczone.

Eksperci podkreślają, że najważniejsze jest utrzymanie wysokiego poziomu wyszczepienia, szybkie wykrywanie zakażeń oraz ograniczanie transmisji wirusa.

Odra nie jest chorobą, którą można lekceważyć. Może powodować ciężkie powikłania, szczególnie u małych dzieci i osób z obniżoną odpornością.

Najnowsze dane stanowią ważne przypomnienie również dla Polski. Im więcej osób pozostaje bez odpowiedniej ochrony, tym większe ryzyko, że pojedyncze przypadki przerodzą się w kolejne ogniska choroby.

To też może cię zainteresować: Nieprzyjemny zapach z ust może ostrzegać przed poważną chorobą. Lekarze wskazują niepokojące objawy

Zobacz, o czym jeszcze pisaliśmy w ostatnich dniach: Pogrzeb zamachowca z Krakowa odbędzie się bez rozgłosu. Rodzina ma szczególną prośbę