Sprzedawca może odmówić przyjęcia pieniędzy, jeśli ich stan uniemożliwia normalne wykorzystanie w obiegu. Nie oznacza to jednak automatycznie utraty całej kwoty. Narodowy Bank Polski ma dokładne zasady wymiany zniszczonych banknotów, a w wielu przypadkach można odzyskać 100 proc. ich wartości. Kluczowe jest to, jak duża część banknotu się zachowała.

Takim banknotem możesz nie zapłacić w sklepie

Gotówka podczas codziennego użytkowania stopniowo się zużywa. Banknoty mogą zostać naddarte, poplamione, zalane, przypadkowo przerwane albo mocno pogniecione.

Niewielkie zagięcie zwykle nie powoduje problemu. Inaczej jest jednak wtedy, gdy uszkodzenie jest poważne.

NBP wymienia m.in. banknoty postrzępione, naddarte, podklejone, przerwane, nadmiernie zabrudzone, zaplamione oraz odbarwione. Do tej grupy zaliczają się również pieniądze z trwałymi napisami, nadrukami czy rysunkami.

Jeżeli zużycie jest na tyle duże, że banknot przestaje nadawać się do normalnego obiegu, zamiast próbować nim płacić, najlepiej go wymienić.

NBP podaje konkretną granicę: 75 procent

Najkorzystniejsza sytuacja występuje wtedy, gdy zachowało się więcej niż 75 proc. pierwotnej powierzchni banknotu w jednym fragmencie.

W takim przypadku bank wymienia pieniądze za pełną wartość nominalną. Oznacza to, że za uszkodzone 100 zł można otrzymać nowe 100 zł.

Pełną wartość można odzyskać również wtedy, gdy banknot został przerwany na części, ale udało się zachować całość.

Zgodnie z zasadami NBP wszystkie fragmenty muszą pochodzić z tego samego banknotu i razem stanowić 100 proc. jego pierwotnej powierzchni.

Dlatego przypadkowo rozdartego banknotu nie warto wyrzucać. Najlepiej zachować wszystkie fragmenty.

Zostało od 45 do 75 procent? Dostaniesz połowę

Inaczej wygląda sytuacja, gdy część banknotu zaginęła.

Jeżeli w jednym fragmencie zachowało się od 45 do 75 proc. pierwotnej powierzchni, bank może wymienić go za połowę wartości nominalnej.

Przykładowo z mocno zniszczonego banknotu o nominale 200 zł można więc odzyskać 100 zł.

To ważna informacja szczególnie w przypadku pieniędzy przypadkowo uszkodzonych podczas prania, pożaru, zalania czy innych domowych zdarzeń.

Mniej niż 45 procent banknotu to problem

Najmniejsze szanse na odzyskanie pieniędzy są wtedy, gdy pozostał tylko niewielki fragment banknotu.

NBP wskazuje, że banknot musi mieć więcej niż 45 proc. pierwotnej powierzchni, aby możliwa była wymiana przynajmniej za połowę nominału.

Skrawki stanowiące mniej niż 45 proc. powierzchni nie spełniają standardowych warunków wymiany. Jeżeli zostaną przesłane do Centrali NBP i nie zakwalifikują się do wypłaty, mogą zostać przeznaczone do zniszczenia po upływie przewidzianego okresu, chyba że właściciel wcześniej zażąda ich zwrotu.

Gdzie wymienić podarty banknot?

Nie trzeba jechać bezpośrednio do siedziby Narodowego Banku Polskiego w Warszawie.

NBP informuje, że zużyte lub uszkodzone banknoty, których autentyczność nie budzi podejrzeń i których nominał można rozpoznać, można przedstawić do wymiany w kasie dowolnego banku działającego w Polsce.

Jeżeli stan pieniędzy jest bardziej skomplikowany i placówka nie może samodzielnie dokonać wymiany, bank przyjmuje je wraz z odpowiednim wnioskiem i przekazuje do Centrali NBP.

Ostateczna ocena może więc zostać przeprowadzona przez Narodowy Bank Polski.

Można też wysłać pieniądze pocztą

Osoby fizyczne mają jeszcze jedną możliwość.

Uszkodzone polskie banknoty można przesłać wraz z odpowiednim wnioskiem bezpośrednio do Centrali NBP pocztą lub kurierem. Dotyczy to banknotów o łącznej wartości nieprzekraczającej 2000 zł.

Po przeprowadzeniu oceny równowartość zaakceptowanych banknotów jest przekazywana na rachunek bankowy wskazany we wniosku.

Dokument musi być prawidłowo i kompletnie wypełniony. NBP zaznacza, że niekompletne wnioski nie będą realizowane.

Zabrudzony banknot również można wymienić

Nie tylko rozerwanie jest powodem do wymiany.

NBP przewiduje taką możliwość również w przypadku banknotów:

postrzępionych, mocno zabrudzonych, zaplamionych, odbarwionych, podklejonych czy pokrytych trwałym napisem lub rysunkiem.

Szczególnego postępowania mogą wymagać pieniądze zawilgocone, zbutwiałe, kruszące się albo zanieczyszczone nieznaną substancją.

Jeżeli właściciel wie, czym banknot został zabrudzony, powinien przekazać taką informację podczas oddawania go do wymiany.

NBP wymienia także zniszczone monety

Podobne zasady dotyczą monet.

Jeśli moneta składająca się z rdzenia i pierścienia rozpadnie się na dwie części, nadal można odzyskać pełną wartość, jeśli oba elementy pochodzą z tej samej monety.

Jeżeli zachował się tylko rdzeń albo tylko pierścień, przysługuje połowa wartości nominalnej.

Nie wyrzucaj uszkodzonych pieniędzy

Najważniejsza zasada jest więc prosta: nawet bardzo zniszczonego banknotu nie należy od razu wyrzucać.

Jeżeli można rozpoznać jego nominał, autentyczność nie budzi podejrzeń i zachowała się odpowiednio duża część powierzchni, pieniądze mogą nadal mieć wartość.

Ponad 75 proc. banknotu oznacza możliwość odzyskania całej kwoty, a od 45 do 75 proc. – połowy nominału.

Dlatego jeśli kasjer odmówi przyjęcia mocno uszkodzonej gotówki, nie oznacza to jeszcze, że pieniądze przepadły. Zamiast próbować płacić nimi w kolejnym sklepie, warto udać się do banku i poprosić o ich wymianę.

To też może cię zainteresować: Kościół w Polsce mogą czekać duże zmiany. Czy Karol Nawrocki podejmie decyzję

Zobacz, o czym jeszcze pisaliśmy w ostatnich dniach: Te 5 znaków zodiaku będzie miało wyjątkowy październik. Los może im mocno sprzyjać