Do Kancelarii Prezydenta RP trafiła obszerna petycja, której autor domaga się zmian obejmujących m.in. Fundusz Kościelny, wynagrodzenia duchownych, finanse kościelne oraz lekcje religii i etyki w szkołach. Jednym z najdalej idących postulatów jest zastąpienie obecnego Funduszu Kościelnego innym modelem finansowania. Na razie są to jednak wyłącznie propozycje – nie zapadła decyzja o likwidacji funduszu.

Petycja trafiła do Kancelarii Prezydenta

Oficjalna strona prezydenta informuje, że petycję dotyczącą kościołów i związków wyznaniowych opublikowano 26 sierpnia 2026 roku.

Autor zwrócił się do wielu adresatów, w tym do Prezydenta RP, o podjęcie działań prowadzących do stworzenia bardziej przejrzystych zasad funkcjonowania kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce. Dokument dotyczy m.in. korzystania ze środków publicznych, podatków, nieruchomości, prowadzenia działalności gospodarczej, wynagradzania duchownych oraz nauczania religii i etyki.

Kancelaria Prezydenta przekazała petycję do swojej komórki prawnej.

To istotne, ponieważ samo złożenie dokumentu nie uruchamia automatycznie procesu zmiany prawa. Na tym etapie petycja jest analizowana.

Autor chce likwidacji Funduszu Kościelnego

Jednym z kluczowych postulatów opisanych przez „Super Biznes” jest odejście od obecnego Funduszu Kościelnego.

Zamiast niego autor proponuje dobrowolny model finansowania kościołów i związków wyznaniowych. Jednym z rozważanych w petycji rozwiązań ma być odpis podatkowy, czyli mechanizm pozwalający podatnikowi zdecydować, czy część podatku ma zostać przekazana wskazanej wspólnocie religijnej.

Petycja obejmuje także postulat zwiększenia jawności finansowej. Autor chce m.in. publicznego rejestru nieruchomości należących do kościołów oraz informacji o środkach publicznych przekazywanych związkom wyznaniowym.

Pojawiła się również propozycja audytu mienia przekazanego kościołom po 1989 roku.

Fundusz Kościelny nadal działa

Obecnie Fundusz Kościelny normalnie funkcjonuje.

MSWiA wyjaśnia, że powstał on w 1950 roku jako forma rekompensaty związanej z przejęciem przez państwo określonych nieruchomości ziemskich należących do kościołów. Dziś działa na rzecz kościołów i innych związków wyznaniowych mających uregulowany status prawny w Polsce.

Fundusz jest wyodrębnioną pozycją w budżecie państwa, a jego dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.

Środki służą między innymi finansowaniu części składek na ubezpieczenia społeczne duchownych oraz dotacjom na określone cele, w tym działalność charytatywno-opiekuńczą i niektóre prace przy obiektach sakralnych.

W 2027 roku kwota ma jeszcze wzrosnąć

Według projektu budżetu na 2027 rok na Fundusz Kościelny przewidziano 283,56 mln zł – o 11 mln zł więcej niż w 2026 roku. Tę kwotę podaje zarówno „Super Biznes”, jak i organizacje analizujące projekt przyszłorocznego budżetu.

W 2026 roku plan wynosi 272,56 mln zł. Znaczna część środków jest związana z finansowaniem składek ubezpieczeniowych duchownych. Samo MSWiA wskazywało, że w części dotyczącej składek ZUS na 2026 rok ujęto wstępnie 261,56 mln zł.

Projekt budżetu na 2027 rok został przyjęty przez Radę Ministrów 28 sierpnia i przekazany do dalszej procedury budżetowej. Ostateczna wysokość wydatków zależy więc jeszcze od dalszych prac parlamentarnych.

Stałe pensje dla duchownych

Likwidacja Funduszu Kościelnego nie jest jedyną propozycją zawartą w dokumencie.

Autor petycji postuluje także zmianę sposobu wynagradzania księży i innych duchownych. Według opisu dokumentu mieliby otrzymywać stałe wynagrodzenia, dzięki czemu ich utrzymanie nie byłoby bezpośrednio uzależnione od wysokości ofiar składanych przez wiernych.

Petycja porusza również kwestię opłat związanych z chrztami, ślubami i pogrzebami.

Autor chce uregulowania zasad dotyczących takich płatności i ograniczenia sytuacji, w których w parafiach funkcjonują nieformalne stawki za poszczególne posługi.

Na razie również te postulaty nie są obowiązującym prawem.

Zmiany miałyby objąć także religię w szkołach

W dokumencie znalazła się również propozycja dotycząca edukacji.

Według relacji „Super Biznesu” autor petycji chce jednej godziny religii albo etyki tygodniowo, z możliwością wyboru przedmiotu przez ucznia. Ocena miałaby być uwzględniana na zasadach analogicznych do innych zajęć.

Do części pomysłów odniósł się ks. prof. Andrzej Kobyliński z UKSW. Ocenił, że petycja zawiera postulaty wymagające dalszej debaty, ale jednocześnie zwrócił uwagę, że nie jest ona gotowym, kompleksowym projektem zmian ustawowych.

W kwestii Funduszu Kościelnego wskazał również na konieczność uwzględnienia historycznego kontekstu związanego z przejmowaniem majątku kościelnego przez państwo w okresie PRL.

Czy prezydent może doprowadzić do zmian?

Prezydent ma prawo inicjatywy ustawodawczej, więc może przedstawić Sejmowi własny projekt ustawy. Samo otrzymanie petycji nie oznacza jednak, że z takiego uprawnienia skorzysta.

Na oficjalnej stronie Kancelarii Prezydenta podano obecnie jedynie, że dokument został przekazany do analizy prawnej. Nie ogłoszono decyzji Karola Nawrockiego w sprawie postulatów dotyczących Funduszu Kościelnego ani pozostałych propozycji.

Dlatego na obecnym etapie nie można mówić ani o likwidacji funduszu, ani o przesądzonej reformie finansowania Kościołów.

Temat Funduszu Kościelnego wraca od lat

Dyskusja nad zmianą sposobu finansowania związków wyznaniowych nie rozpoczęła się wraz z najnowszą petycją.

W 2024 roku rząd powołał międzyresortowy zespół zajmujący się Funduszem Kościelnym i możliwymi zmianami w modelu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne duchownych. W sierpniu 2026 roku temat postępów tych prac ponownie trafił do Sejmu w ramach interpelacji poselskiej.

Jednocześnie Fundusz Kościelny pozostaje elementem obowiązującego systemu i został uwzględniony zarówno w budżecie na 2026 rok, jak i w projekcie budżetu na 2027 rok.

Najnowsza petycja otwiera więc kolejny etap debaty, ale nie zmienia obowiązujących zasad. Dopiero konkretna inicjatywa ustawodawcza i przejście pełnej procedury parlamentarnej mogłyby doprowadzić do likwidacji lub zastąpienia Funduszu Kościelnego nowym systemem.

To też może cię zainteresować: Te 5 znaków zodiaku będzie miało wyjątkowy październik. Los może im mocno sprzyjać

Zobacz, o czym jeszcze pisaliśmy w ostatnich dniach: Taka może być zima 2026/2027. Czy czeka nas zima stulecia