Niekiedy mogą jednak towarzyszyć poważniejszym chorobom przewodu pokarmowego. Nowe albo nasilające się nietrzymanie stolca powinno zostać skonsultowane z lekarzem, zwłaszcza gdy pojawiają się również krwawienie, ból brzucha lub niewyjaśniona utrata masy ciała.

Nietrzymanie stolca może przybierać różne postacie

Nietrzymanie stolca nie zawsze oznacza całkowitą utratę kontroli nad wypróżnieniem. Problem może zaczynać się znacznie mniej zauważalnie. U części osób pojawiają się zabrudzenia bielizny, wyciekanie niewielkiej ilości płynnego stolca albo bardzo silne parcie, które uniemożliwia dotarcie do toalety na czas.

Zdarza się również, że pacjent nie odczuwa momentu, w którym dochodzi do wycieku. Innym sygnałem jest trudność z dokładnym oczyszczeniem okolicy odbytu po skorzystaniu z toalety. Takie dolegliwości bywają ukrywane nawet przed najbliższymi i lekarzem, ponieważ wywołują skrępowanie.

Jak podkreśla brytyjska służba zdrowia, nietrzymanie stolca jest problemem, który można diagnozować i leczyć. Wizyta u lekarza jest wskazana zarówno w przypadku utraty kontroli nad wypróżnieniami, jak i zmian w wyglądzie lub konsystencji stolca, które nie ustępują. NHS przypomina również, że dla lekarzy rozmowy o takich dolegliwościach są codziennym elementem pracy.

Czy taki objaw oznacza raka jelita grubego?

Samo nietrzymanie stolca nie jest podstawą do rozpoznania nowotworu i zdecydowanie częściej ma inne przyczyny. Nie należy jednak automatycznie go bagatelizować. Jak zwrócono uwagę w materiale portalu abcZdrowie, problemy z kontrolowaniem wypróżnień mogą wystąpić między innymi wtedy, gdy zmiana chorobowa rozwija się w dolnym odcinku przewodu pokarmowego.

Guz znajdujący się w okolicy odbytnicy może wpływać na prawidłowe opróżnianie jelita, wywoływać nagłe parcie lub zaburzać działanie mięśni odpowiedzialnych za utrzymywanie stolca. Jeśli dochodzi do zwężenia światła jelita, bardziej płynna treść może przedostawać się obok przeszkody, powodując niekontrolowane wycieki.

Problemy z kontrolowaniem wypróżnień mogą pojawiać się również w przebiegu chorób odbytu. Narodowy Portal Onkologiczny wymienia nietrzymanie stolca i uporczywe parcie wśród objawów, które mogą wystąpić wraz z postępem raka odbytu. Jednocześnie zaznacza, że wcześniejsze symptomy bywają mylone z hemoroidami lub innymi łagodnymi schorzeniami. Opis objawów raka odbytu dostępny jest na portalu onkologia.pacjent.gov.pl.

Te dodatkowe sygnały powinny zwiększyć czujność

Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której nietrzymaniu stolca towarzyszy krew w stolcu albo krwawienie z odbytu. Niepokojące są również utrzymujące się bez wyraźnej przyczyny biegunki lub zaparcia, zmiana dotychczasowego rytmu wypróżnień, uczucie niepełnego opróżnienia jelita oraz zmiana kształtu stolca.

Do lekarza warto zgłosić się także w przypadku nawracającego bólu i skurczów brzucha, przewlekłego zmęczenia, osłabienia, niedokrwistości czy niezamierzonego spadku masy ciała. Narodowy Instytut Raka w USA podkreśla, że podobne objawy mogą być spowodowane zarówno nowotworem, jak i wieloma innymi chorobami. Ich rzeczywistej przyczyny nie da się określić bez odpowiednich badań.

Czarny lub ciemnoczerwony stolec oraz krwista biegunka wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Szybkiej pomocy medycznej należy szukać również wtedy, gdy pojawia się silny ból brzucha, uporczywe wymioty albo objawy gwałtownie się nasilają.

Znacznie częściej przyczyna nie jest nowotworowa

Nietrzymanie stolca może być następstwem przewlekłej biegunki, ale również zaparć. W tym drugim przypadku twarde masy kałowe zalegają w jelicie, a płynna treść wydostaje się obok nich. Pacjent może błędnie uznać taką sytuację za zwykłą biegunkę.

Problem może mieć także związek z osłabieniem lub uszkodzeniem mięśni zwieracza. Dochodzi do tego między innymi po porodzie, zabiegach chirurgicznych, urazach i operacjach w obrębie odbytu. Wśród pozostałych możliwych przyczyn znajdują się choroby zapalne jelit, zespół jelita drażliwego, infekcje, wypadanie odbytnicy, cukrzyca oraz schorzenia neurologiczne wpływające na przewodzenie impulsów nerwowych. Specjaliści ze szpitala Guy’s and St Thomas’ opisują szeroką grupę możliwych przyczyn tej dolegliwości.

Jak może wyglądać diagnostyka?

Pierwszym etapem jest dokładna rozmowa z lekarzem. Warto powiedzieć, kiedy pojawiły się objawy, jak często dochodzi do wycieku oraz czy występują ból, krwawienie, zaparcia, biegunka lub utrata masy ciała. Istotne są również przyjmowane leki, wcześniejsze operacje, porody oraz przypadki raka jelita grubego w rodzinie.

Lekarz może zbadać brzuch i okolice odbytu, przeprowadzić badanie palcem przez odbytnicę, a także zlecić badania krwi i kału. W zależności od obrazu dolegliwości konieczne mogą być kolonoskopia, USG lub inne badania oceniające pracę odbytnicy i mięśni zwieracza.

Kolonoskopia umożliwia obejrzenie wnętrza jelita, pobranie materiału do badania oraz usunięcie niektórych polipów. Nie należy jednak czekać na możliwość wykonania badania przesiewowego, jeżeli występują już niepokojące objawy. W takiej sytuacji potrzebna jest konsultacja lekarska i diagnostyka dobrana do zgłaszanych dolegliwości.

Osoby bez objawów mogą korzystać z bezpłatnego programu przesiewowego NFZ. Jest on przeznaczony dla osób w wieku od 50 do 65 lat oraz dla pacjentów między 40. a 49. rokiem życia, jeżeli u ich krewnego pierwszego stopnia rozpoznano raka jelita grubego. Warunkiem jest brak kolonoskopii w ciągu ostatnich dziesięciu lat, a do programu nie potrzeba skierowania. Aktualne zasady publikuje Narodowy Fundusz Zdrowia.

Nietrzymanie stolca jest problemem medycznym, a nie powodem do wstydu. Pojedynczy objaw nie przesądza o chorobie nowotworowej, ale jego ukrywanie może opóźnić rozpoznanie rzeczywistej przyczyny i rozpoczęcie skutecznego leczenia.

To też może cię zainteresować: Z życia wzięte. "Przepisałam córce mieszkanie w zamian za opiekę": Po miesiącu zaczęła szukać dla mnie domu seniora

Zobacz, o czym jeszcze pisaliśmy w ostatnich dniach: Z życia wzięte. "Syn nie przyjechał, bo synowa go nie puściła": Gdy trafiłam do szpitala w ciężkim stanie, zrozumiałam, że zawiedli mnie oboje